Ba phút sự thật
Giới thiệu
Ba Phút Sự Thật không phải là một tác phẩm ngắn ngủi có thể đọc xong trong vài phút, mà là những lát cắt sự thật trần trụi, gai góc và đầy đau lòng về kiếp người. Cuốn sách mở ra những chân dung đầy ám ảnh: một triết gia cô độc mải mê với những vấn đề nhân sinh đến mức quên cả cơm áo gạo tiền; một nhà thơ can đảm đứng thẳng lưng chống lại hiểm họa tham nhũng; hay một nhạc sĩ viết nên bản Quốc ca hùng tráng nhưng lại chao đảo trong mâu thuẫn giữa nhu cầu vật chất và sự chán ghét tiền bạc.
Những câu chuyện trong tập di cảo này là sự đan xen giữa thực tại và quá khứ, khiến người đọc xót xa trước những đau thương, cực đoan và những bước chân sai lầm của một thời đại. Phùng Quán đã tái hiện cuộc đời mình và những người bạn văn thơ với tất cả sự thiếu thốn, nghèo khổ nhưng tràn đầy trách nhiệm với con đường đã chọn. Đó là hình ảnh triết gia Trần Đức Thảo nhếch nhác nhưng bền bỉ nghiên cứu về con người, hay Nguyễn Hữu Đang sống trong căn chòi rách nát để lưu giữ những tài liệu trọng đại của dân tộc.
Khác với vẻ hào hùng trong "Tuổi thơ dữ dội", tác phẩm này là tiếng lòng của một đời lính, một đời văn vất vả. Phùng Quán viết bằng trải nghiệm xương máu, nơi những khoảnh khắc trong sáng của thời thiếu niên chỉ làm nền cho những hồi ức buồn đến ám ảnh về chiến tranh. Cuốn sách là lời tự sự về cái "dại" của một người tài hoa khi chọn nghiệp văn chương, chấp nhận một cuộc đời đầy biến cố để giữ cho ngòi bút luôn "thẳng ngay từ dòng đầu đến dòng cuối".
Cuộc đời Phùng Quán là một minh chứng cho sự kiên trung. Dù trải qua 30 năm tai ương, từ vụ Nhân văn Giai phẩm đến những ngày lao động cải tạo, không nhà cửa, phải viết "văn chui", ông vẫn không hề thù oán ai. Ông dành trọn tình yêu cho đất nước, nhân dân và cách mạng thông qua những tác phẩm nhân bản, bốc lửa. "Ba Phút Sự Thật" cùng với "Tuổi thơ dữ dội" đã khẳng định nhân cách cao cả và sự thủy chung tuyệt đối của Phùng Quán đối với lý tưởng mà ông đã chọn từ thuở thiếu thời.